Begin 2026 veranderde dit hele speelveld. Het kabinet schrapte het toetsingskader van de VBAR en wees de Zelfstandigenwet aan als nieuwe koers. Het rechtsvermoeden van werknemerschap ging een eigen weg en werd al wet. Dit artikel neemt je mee door de actuele stand van zaken. Je leest wat er verandert voor opdrachtgevers en voor zelfstandigen.
Wat was de VBAR ook alweer?
De Wet Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden (VBAR) beoogde de wettelijke criteria, gebaseerd op het Deliveroo-arrest, om de beoordeling van arbeidsrelaties te verduidelijken. Minister Van Hijum diende het wetsvoorstel op 7 juli 2025 in bij de Tweede Kamer.
Het beoordelingskader bestond uit twee onderdelen. De eerste toets keek naar kenmerken van werknemerschap. Daarbij ging het onder meer om de aansturing van het werk. Ook werd bekeken of de werkzaamheden structureel onderdeel waren van de organisatie. De tweede toets richtte zich op zelfstandig ondernemerschap. Daarbij telden onder meer het financiële risico, het ondernemerschap en de duur van de opdracht mee.
Vond er vooral inhoudelijke aansturing plaats? Dan wees dit op een arbeidsovereenkomst. Woog het zelfstandig ondernemerschap zwaarder? Dan was sprake van een zelfstandige werkrelatie. Bij twijfel bepaalde de rechter welke kenmerken het zwaarst wogen. Naast dit toetsingskader bevatte de VBAR een tweede onderdeel: het rechtsvermoeden van werknemerschap. Zelfstandigen met een laag uurtarief beroepen zich hierdoor eenvoudiger op een arbeidsovereenkomst. Dit onderdeel bleek het meest kansrijke deel van de wet.
De Zelfstandigenwet: ondernemerschap als vertrekpunt
De Zelfstandigenwet koos een andere invalshoek. VVD, D66, CDA en SGP dienden dit initiatiefvoorstel in als tegenhanger van de VBAR. De wet beschrijft wanneer iemand zelfstandige is, in plaats van wanneer iemand geen werknemer is. De zelfstandigentoets bestaat uit vijf hoofdcriteria. Ondernemersrisico, het zelf werven van klanten en het beschikken over eigen bedrijfsmiddelen horen daarbij. Aanvullende voorwaarden gaan over voorzieningen voor pensioen en arbeidsongeschiktheid. De internetconsultatie over de Zelfstandigenwet liep tot 23 juni 2025. Onderzoek van Knab wees uit dat ruim 70% van de zzp'ers positief stond tegenover het voorstel.
