Gemeenten en provincies hebben hun flexibele schil in vier jaar bijna gehalveerd. In 2022 werkte 13% van de theoretisch geschoolden in deze sector als zelfstandig professional of gedetacheerde. Inmiddels is dat nog 7%. Ook het aantal opdrachten nam sterk af, begin 2026 lag dit ongeveer 40% lager dan vier jaar eerder.

Je zou verwachten dat een deel van deze professionals is overgestapt naar loondienst. De cijfers wijzen nauwelijks in die richting. Slechts 4% van de zelfstandig professionals bij de decentrale overheid staat daarvoor open en maar liefst 59% geeft expliciet aan niet in loondienst te willen.  

De afbouw van flex is duidelijk zichtbaar

De decentrale overheid wijkt sterk af van het landelijke beeld. Over de hele markt daalde het flexaandeel van 22% eind 2024 naar 18% in het tweede kwartaal van 2026.  

Ook aan de opdrachtenkant is die beweging zichtbaar. Het aantal opdrachten in deze sector lag in het eerste kwartaal van 2026 ongeveer 40% lager dan in dezelfde periode van 2022. Daarmee is de ruimte voor externe professionals bij gemeenten en provincies duidelijk kleiner geworden.  

Loondienst is voor deze groep nauwelijks aantrekkelijker geworden

Landelijk staat ongeveer 13% van de zelfstandig professionals open voor een terugkeer naar loondienst, dit percentage is de afgelopen periode redelijk stabiel gebleven. Bij de decentrale overheid ligt de bereidheid aanzienlijk lager. Slechts 4% overweegt een overstap naar loondienst, het laagste percentage van alle onderzochte sectoren. De afname van externe inhuur leidt binnen deze sector dus niet automatisch tot meer belangstelling voor een vast dienstverband. 

Ervaren professionals vormen een groot deel van de flexschil

Daar komt nog iets bij. De groep externe professionals binnen gemeenten en provincies bestaat voor een groot deel uit ervaren mensen. Maar liefst 67% heeft meer dan tien jaar werkervaring en valt daarmee binnen het senior niveau. Daarnaast is 54% van de professionals 45 jaar of ouder. De decentrale overheid heeft daarmee een relatief ervaren flexpopulatie.

De afbouw raakt dus niet alleen het aantal externen. Gemeenten en provincies zetten minder vaak een groep in waarin veel specialistische kennis en jarenlange ervaring aanwezig zijn. Dat hoeft geen probleem te vormen wanneer deze kennis intern beschikbaar is. Het wordt anders wanneer een organisatie tijdelijk expertise nodig heeft die niet in de eigen formatie zit. Denk aan specialistische kennis voor projecten, verandertrajecten of complexe beleidsvraagstukken. Dan draait de discussie niet alleen om hoeveel flex je inzet, maar is het minstens zo relevant is welke kennis je flexibel beschikbaar wilt houden.

Centrale en decentrale overheid bewegen niet gelijk op

Ook de vergelijking met de centrale overheid is opvallend. Daar ligt het flexaandeel op 11%. Dat is lager dan de piek van 13% medio 2025, maar nog altijd aanzienlijk hoger dan de 7% bij gemeenten en provincies.

En ook de tarieven verschillen. Bij de centrale overheid ligt het gemiddelde uurtarief boven €111. Bij de decentrale overheid is dat ruim €102. Die verschillen laten zien dat ‘de overheid’ geen uniforme inhuurmarkt is. Beschikbaarheid, tarieven en de omvang van flex ontwikkelen zich per deel van de publieke sector op een ander niveau. 

Minder flex vraagt om scherpere keuzes

Een kleinere flexschil verandert de vraag voor opdrachtgevers. Niet alleen: hoeveel externe professionals willen we inzetten? Maar vooral: voor welke kennis willen we toegang tot externe expertise behouden? Dat vraagt om onderscheid tussen werkzaamheden die structureel intern thuishoren en expertise die tijdelijk nodig is. Welke kennis heb je de komende jaren nodig? Is die intern aanwezig? En hoe schaars is deze expertise buiten je organisatie?

De cijfers uit de nieuwste Talent Monitor laten zien waarom die afweging belangrijker wordt. Gemeenten en provincies bouwen hun flexschil stevig af, terwijl zelfstandig professionals nauwelijks richting loondienst bewegen, de kennis verschuift daarmee niet automatisch naar de vaste formatie.

Wat betekenen de veranderingen op de arbeidsmarkt voor jouw personeelsplanning en externe inhuur? HeadFirst, powered by Vertage, brengt actuele inhuurgegevens en arbeidsmarktinzichten samen. De nieuwste Talent Monitor laat zien hoe vraag en aanbod zich ontwikkelen en welke verschillen er tussen sectoren bestaan. Download de whitepaper en verdiep je in de cijfers achter deze bewegingen.